ورود اجسام ریز مانند ترکشهای کوچک، خردهفلز، خردهچوب، شیشههای ریز یا ذرات پرتابی در اثر انفجار، برخورد یا شکستگی اجسام میتواند باعث آسیب سطحی یا نیمهعمقی پوست شود. این نوع آسیبها معمولاً خونریزی زیادی ندارند، اما به دلیل احتمال آلودگی و گیر کردن جسم در بافت، نیازمند مراقبت صحیح هستند. اگر هنوز آموزش کامل کنترل انواع خونریزی را مطالعه نکردهاید، پیشنهاد میشود ابتدا این مطلب را ببینید: آموزش کامل کنترل انواع خونریزی.
ورود اجسام ریز به پوست چگونه اتفاق میافتد؟
در شرایطی مانند انفجار، برخورد اجسام پرتابی، شکستن شیشه، سقوط اجسام یا حتی کار با ابزار، ممکن است ذرات کوچک وارد پوست شوند. این ذرات میتوانند فلزی، شیشهای، چوبی یا پلاستیکی باشند و بسته به سرعت و زاویه برخورد، سطحی یا عمیق وارد بافت شوند.
علائم ورود جسم ریز به پوست
- درد یا سوزش در محل ورود
- خونریزی کم یا نقطهای
- تورم یا التهاب
- احساس جسم خارجی زیر پوست
- قرمزی یا حساسیت به لمس
چه زمانی نباید جسم ریز را خارج کرد؟
در شرایط زیر خارج کردن جسم میتواند خطرناک باشد:
- جسم عمیق است و دیده نمیشود
- در نزدیکی چشم، گردن یا قفسه سینه قرار دارد
- خونریزی شدید وجود دارد
- درد شدید یا بیحسی ایجاد شده است
- جسم بزرگ یا فرو رفته است
چه زمانی میتوان جسم ریز را خارج کرد؟
فقط در شرایط زیر میتوان جسم ریز را خارج کرد:
- سطحی و کاملاً قابل مشاهده باشد
- خونریزی وجود نداشته باشد
- در ناحیه خطرناک نباشد
- درد عمیق یا بیحسی وجود نداشته باشد
روش صحیح خارج کردن جسم ریز سطحی
- دستها را با آب و صابون بشویید و از دستکش استفاده کنید.
- محل زخم را با آب تمیز یا نرمال سالین بشویید.
- با یک پنس تمیز، جسم را در همان جهت ورود خارج کنید.
- از چرخاندن یا فشار دادن پنس خودداری کنید.
- پس از خروج، محل را دوباره شستوشو دهید.
پانسمان زخم پس از خروج جسم
- از یک گاز استریل خشک استفاده کنید.
- پانسمان را سبک و بدون فشار زیاد ببندید.
- محل زخم را ۲۴ ساعت بعد بررسی کنید.
مراقبت عمومی از زخم پس از خروج جسم
پس از خارج کردن جسم سطحی، مراقبت صحیح از زخم اهمیت زیادی دارد:
- زخم را خشک و تمیز نگه دارید.
- پانسمان را روزانه یا در صورت خیس شدن تعویض کنید.
- از خاراندن یا کندن پوست اطراف زخم خودداری کنید.
- در ۲۴ ساعت اول از وارد کردن فشار یا ضربه به محل زخم پرهیز کنید.
- در صورت افزایش درد، تورم یا قرمزی، محل زخم را بررسی کنید.
علائم خطر پس از ورود جسم ریز
- تب یا لرز
- ترشح چرکی
- قرمزی شدید یا گسترش التهاب
- درد شدید یا بیحسی
- خونریزی مداوم
اشتباهات رایج
- خارج کردن جسم عمیق
- استفاده از مواد تحریککننده روی زخم باز
- فشار زیاد روی محل زخم
- کندن پوست اطراف زخم
- نادیده گرفتن علائم عفونت
درمان درد و پیشگیری عفونت
ترکش ریز (مثل ساچمه)
این فقط اطلاعات عمومی است. ترکش فلزی میتواند باعث عفونت شدید، آسیب عصبی یا جابجایی شود.
حتماً به جراح یا اورژانس مراجعه کنید – خوددرمانی خطرناک است.
۱. پمادها و ژل لیدوکائین برای کاهش درد
- پماد یا ژل لیدوکائین ۵٪
- کرم لیدوکائین ۴٪
- ژل لیدوکائین ۲٪
۲. داروهای خوراکی برای کنترل درد
- استامینوفن ۵۰۰–۱۰۰۰ میلیگرم هر ۶–۸ ساعت (حداکثر ۴ گرم در روز)
- ایبوپروفن ۲۰۰–۴۰۰ میلیگرم هر ۸ ساعت (با غذا – برای التهاب)
- در درد شدید: کدئین یا ترامادول (فقط با تجویز پزشک)
۳. آنتیبیوتیکها (برای پیشگیری یا درمان عفونت)
- سفالکسین (Cephalexin) ۵۰۰ میلیگرم هر ۶ ساعت – برای زخمهای سطحیتر و پیشگیری
- آموکسیسیلین/کلاوولانات (Augmentin) – پوشش وسیعتر برای زخمهای آلودهتر
- کلوگزاسیلین (Cloxacillin) – علیه استافیلوکوک شایع
- کلیندامایسین (Clindamycin) – اگر حساسیت به پنیسیلین وجود دارد
- لووفلوکساسین یا تاوانکس (Levofloxacin) – گاهی در زخمهای عمیقتر (با احتیاط)
۴. علائم خطر – فوری به پزشک مراجعه کنید
- درد شدیدتر یا پخش شدن
- قرمزی، تورم، گرما، چرک یا بوی بد
- تب، لرز یا حال ناخوشی
- گزگز، بیحسی یا ضعف در دست/پا
اطلاعات عمومی – جایگزین ویزیت پزشک نیست
حتماً ترکش بررسی و در صورت نیاز خارج شود.
برای یادگیری روش صحیح کنترل خونریزی، این مطلب را ببینید: آموزش کامل کنترل انواع خونریزی.
تیم تخصصی پرستارEMS115 ارائهدهنده آموزشهای کاربردی برای خانوادهها در شرایط بحران، جنگ و حوادث شهری است.